Ar ôl bod ar gau am gyfnod byr, mae Amgueddfa ac Oriel Gelf Cyfarthfa wedi ailagor yn dilyn gwaith mewnol i’r adeilad.
Yn ddiweddar, derbyniodd Parc a Chastell Cyfarthfa ym Merthyr Tudful gyfran o gyllid Y Pethau Pwysig Llywodraeth Cymru i wella profiad ymwelwyr, drwy Croeso Cymru. Mae nifer o welliannau allweddol wedi’u gwneud gyda’r grant cyfalaf, gan wella’r profiad i’r rhai sy’n ymweld â Pharc a Chastell Cyfarthfa.
O fewn Amgueddfa ac Oriel Gelf Cyfarthfa, mae’r rhain wedi cynnwys gwelliannau mewnol i oleuadau a thoiledau; gwelliannau i’r dderbynfa, y siop a’r caffi; uwchraddio’r Wi-Fi a theledu cylch cyfyng; ac arddangosfa sinema glyweledol newydd.
O fewn y Parc, bydd y cyllid yn golygu bod modd gosod gwell arwyddion a dynodwyr llwybrau ar draws tiroedd Parc Cyfarthfa, gan helpu ymwelwyr i ddod o hyd i’r ffordd o gwmpas yn haws. Mae hefyd wedi cefnogi ystod o seilwaith newydd ac wedi’i uwchraddio, gan gynnwys meinciau a biniau o ansawdd uchel sy’n gwneud y safle yn lanach, yn fwy cyfforddus, ac yn fwy hygyrch i bawb. Trwy fuddsoddi yn y cyfleusterau hanfodol hyn, mae’r cyllid yn creu amgylchedd mwy croesawgar sy’n annog ymwelwyr i aros yn hirach, mwynhau’r amgylchoedd, a gwneud defnydd llawn o gyfleusterau’r parc.
Yn ogystal â gwella’r llif ymwelwyr a’r mwynhad y maen ymwelwyr yn ei gael, mae’r gwelliannau hyn hefyd yn cyfrannu at gyrchfan fwy cynaliadwy sy’n cael ei chadw’n dda ar gyfer y dyfodol.
Mae’r cyllid wedi’i ddyfarnu i Gyngor Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful sy’n gweithio mewn partneriaeth â Sefydliad Cyfarthfa; y sefydliad sy’n gyfrifol am hyrwyddo’r weledigaeth hirdymor ar gyfer Parc a Chastell Cyfarthfa. Mae cyllid Y Pethau Pwysig wedi sicrhau bod modd gwneud rhai gwelliannau i’r profiad y mae ymwelwyr yn ei gael, tra bod y gwaith tymor hwy i ddatblygu Cyfarthfa fel cyrchfan allweddol o arwyddocâd lleol, cenedlaethol a rhyngwladol i dwristiaid a pheiriant adnewyddu cymdeithasol yn parhau.
Mae hyn yn dilyn cyhoeddiad y llynedd bod Ardal Dreftadaeth eiconig Cyfarthfa wedi derbyn £4.5 miliwn gan Lywodraeth Cymru a Chyngor Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful hefyd i ymgymryd â gwaith cadwraeth brys sy’n mynd rhagddo’n allanol.
Mae’r Cyngor a’r Sefydliad hefyd yn archwilio cyfleoedd cyllido pellach gan gynnwys cyflwyno cais i Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol, parhau i wneud yr achos dros fuddsoddi i Lywodraeth Cymru, a chysylltu ag ymddiriedolaethau a rhoddwyr eraill.
Dywedodd Arweinydd y Cyngor, y Cynghorydd Brent Carter: “Nid adeilad yn unig mohono – Castell Cyfarthfa yw curiad calon treftadaeth gyfoethog Merthyr Tudful. Mae’r cyllid ychwanegol hwn yn fwy nag arian yn unig; mae’n ymrwymiad i warchod hanes byw ein cymuned. Rydym yn gwneud mwy nag adfer castell, rydym yn ail-danio’r straeon a’r atgofion sydd bwysicaf i’n pobl. Er ein bod yn gwybod bod gwaith o’n blaenau o hyd, mae ein partneriaeth â Sefydliad Cyfarthfa yn dangos ein hymroddiad diwyro i drawsnewid y trysor hwn yn ein coron yn dirnod bywiog ac ysbrydoledig y bydd cenedlaethau’r dyfodol yn ei drysori.”
Ychwanegodd Jess Mahoney, Prif Weithredwr Sefydliad Cyfarthfa:
“Rydym yn ddiolchgar iawn i Lywodraeth Cymru am ddangos eu cefnogaeth i Gyfarthfa gyda’r cyllid newydd hwn. Mae’r weledigaeth hirdymor ar gyfer ailddatblygu Castell Cyfarthfa yn debygol o gymryd llawer o flynyddoedd a buddsoddiad pellach sylweddol i’w gwireddu’n llawn. Fodd bynnag, mae’r grant hwn yn golygu y gallwn ni gyflawni newid cadarnhaol ystyrlon i ymwelwyr presennol yn dilyn blwyddyn ddeucanmlwyddiant gyffrous, a dechrau gwneud uwchraddiadau allweddol nawr i’n parc hardd, castell rhestredig Gradd I ac amgueddfa ac orielau gwerthfawr a fydd yn gwella Cyfarthfa i’r gymuned leol ac i ymwelwyr â’r ardal fel ei gilydd.”
Dywedodd Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi, Rebecca Evans, sy’n gyfrifol am dwristiaeth:
“Mae Castell Cyfarthfa yn un o wir drysorau Cymru, ac mae’n wych gweld cyllid Llywodraeth Cymru yn helpu i’w gyflwyno i hyd yn oed mwy o bobl. Mae cronfa Y Pethau Pwysig yn ymwneud â sicrhau, pan fydd pobl yn ymweld â’n cyrchfannau eiconig, eu bod yn cael y profiad gorau posibl - ac mae’r gwelliannau hyn yng Nghyfarthfa yn gwneud yn union hynny. Mae hyn yn ychwanegol at y £2.25m y gwnaethom ymrwymo drwy Cadw yr haf diwethaf i fynd i’r afael â’r dirywiad i ran hynaf Castell Cyfarthfa, yn ogystal â gwaith i ddiogelu pont Pont-y-Cafnau.
“O gyfleusterau wedi’u huwchraddio yn yr amgueddfa i arwyddion gwell ym mhob rhan o’r parc, mae ein buddsoddiadau’n gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i’r gymuned leol ac i bawb sy’n teithio i Ferthyr Tudful i brofi’r lle anhygoel hwn.”
Wedi’i adeiladu ym 1825 fel cartref teuluol mawreddog i’r Meistr Haearn William Crawshay II, Castell Cyfarthfa yw’r trysor yng nghoron Merthyr Tudful. Bob blwyddyn, mae miloedd o bobl yn mwynhau ymweld â’r castell, ei erddi eang, y llyn, yr ardal chwarae a’i weithgareddau eraill.
Mae’r datblygiadau hyn i brofiad ymwelwyr wedi bod yn bosibl diolch i gronfa Y Pethau Pwysig gwerth £5M Llywodraeth Cymru, a ddarperir drwy Croeso Cymru, sy’n helpu cynlluniau i gyflawni gwelliannau i seilwaith hanfodol ymwelwyr mewn cyrchfannau twristiaeth ledled y wlad. Yn ogystal â Chyfarthfa, mae yna restr lawn o brosiectau ledled Cymru a fydd yn elwa rhwng 2025 a 2027.